Sterowanie HOTAS – poradnik A-10C Tank Killer

Jednoosobowa kabina samolotu A-10C Warthog wymaga od pilota sporego nakładu pracy. Musi on w szybkim tempie znaleźć, zidentyfikować i zaatakować cele naziemne, często pod presją czasu niesienia pomocy oddziałom walczącym na ziemi. Głównym narzędziem odciążającym go w ilości czynności do wykonania jest system sterowania HOTAS (Hands On Throttle And Stick), czyli drążek z myśliwca F-16C i przepustnica z F-15E.

W innych samolotach przyciski umieszczone na przepustnicy służą do takich rzeczy, jak wypuszczanie hamulca aerodynamicznego czy obsługi radia, natomiast w Warthogu dochodzi do tego obsługa systemów uzbrojenia i zasobnika celowniczego TGP.

Na dodatek obłożenie przycisków jest tak duże, że wiele z nich ma nie tylko trzy lub cztery pozycje i różne działanie zależnie od aktywnego sensora, ale także zależne od długości wciśnięcia. Co innego bowiem uruchamia krótko wciśnięty przycisk jako SHORT, a co innego przytrzymany dłużej jako LONG. Jeden dwupozycyjny przełącznik może mieć aż 12 różnych funkcji!

Podobnie, jak w przypadku przełączników na kokpicie, nie ma sensu uczyć się „na sucho” skomplikowanej tabeli z tym, jak działa każdy przycisk wciśnięty z konkretnym sensorem i każdym rodzajem długości.

Zdecydowanie natomiast trzeba nauczyć się ich wymyślnych nazw własnych oraz rozróżniania, gdzie który się znajduje – zwłaszcza, gdy musimy przypisać je do klawiatury lub innego kontrolera niż przepustnica Warthog firmy Thrustmaster. Z nią wszystko jest ułatwione, bo w kopii realnego sprzętu sterowanie jest domyślnie przypisane tak, jak w prawdziwym samolocie. Nie jest to jednak wymóg i można zrobić to w miarę wygodnie także z innym sprzętem.

Drążek – Stick

TRIM SWITCH – 4 pozycje – trymer lotu
DMS – DATA MANAGEMENT SWITCH – 4 pozycje – obsługa sensorów
TMS – TARGET MANAGEMENT SWITCH – 4 pozycje – obsługa sensorów
CMS – COUNTERMEASURES SWITCH – 4 pozycje – środki przeciwdziałania
WEAPON RELEASE – pojedynczy – zwolnienie bomb, odpalenie pocisków

Główne przyciski na drążku to DMS i TMS. Działają podobnie, jak w F/A-18C i F-16C – ułatwiają wyszukiwanie i oznaczenie celów oraz obsługują dwa kolorowe monitory. Zdecydowanie warto je mieć pod ręką, przypisane do intuicyjnych przycisków. Jeśli brak nam Hat-Switchów na drążku, mogą to być kursory klawiatury z modyfikatorem ALT lub CTRL albo pojedynczy „grzybek” Hat Switch – również z ALTem i CTRLem. Rozkład kursorów ułatwia rozeznanie przy aż czterech kierunkach, bo TMS i DMS mają pozycje:
FWD – do przodu
AFT – do tyłu
LEFT – w lewo
RIGHT – w prawo
Tak działają wszystkie 4 pozycyjne przełączniki.

W równie podręcznym miejscu trzeba mieć przełącznik CMS służący do odpalania flar i chaff – choć jest 4-pozycyjny, działają tylko 3 pozycje. Jak zawsze ważny jest też trymer lotu – tutaj najlepiej pozostać przy Hat Switchu na drążku. A-10C nie ma systemu fly-by-wire i często będzie trzeba go trymować po zwolnieniu uzbrojenia. Najprostszy w obsłudze jest Weapon Release do zwalniania bomb. Tu może być to jeden z pojedynczych przycisków na drążku lub domyślne klawisze ALT + SPACJA.

MMCB – MASTER MODE CONTROL BUTTON – przełącznik trybów awioniki
GUN TRIGGER 1st DETENT i 2nd DETENT – dwustopniowy spust działka
NWS – NOSEWHEEL STEERING – sterowanie przednim kołem

W kolejnych przyciskach na drążku najważniejszy jest GUN TRIGGER – wyjątkowy, bo dwustopniowy. Pierwsze wciśnięcie spustu (Gun Trigger 1st Stage) uruchamia system PAC-1 (Precision Attitude Control), który stabilizuje samolot przy strzelaniu z działka Avenger. Bez niego za bardzo czuć odrzut i potężny samolot trzęsie się przy strzelaniu, co znacznie obniża celność działka. Oryginalny spust najpierw więc uruchamia w tle PAC-1, a działko zaczyna strzelać przy mocniejszym naciśnięciu spustu w drugim stopniu. W przypadku braku dedykowanego przycisku z dwustopniowym Fire’em, trzeba do Gun Trigger 1st DETENT/Stage przypisać klawisz, który będzie można łatwo i szybko wcisnąć z właściwym spustem (Gun Trigger 2nd DETENT/Stage) – Spacją lub przyciskiem Fire na joysticku.

Pozostałe przyciski mają już mniejsze znaczenie. NWS włącza sterowanie przednim kołem przy kołowaniu, a MMCB przełącza tryby awioniki na HUDzie łącznie z atakiem celów powietrznych rakietami Sidewinder.

Przepustnica – Throttle

MIC SWITCH – 4 pozycje – włącznik mikrofonów radia
SPEED BRAKE – 3 pozycje – hamulec aerodynamiczny
BOAT SWITCH – 3 pozycje – obsługa TGP
CHINA HAT – 2 pozycje – obsługa TGP

Przepustnica w A-10C jest dzielona, podobnie, jak w F/A-18C, czyli umożliwia sterowanie mocą obu silników oddzielnie. Równie dobrze można jednak używać zwykłej, pojedynczej przepustnicy.

Najważniejsze w tej sekcji są przełączniki BOAT SWITCH i CHINA HAT, często używane przy obsłudze zasobnika celownicznego TGP. W przypadku klawiatury warto zwrócić uwagę BOAT SWITCH, który ma trzy ustawienia:
CENTER – środkowy
FWD – do przodu
AFT – do tyłu
Tutaj można wykorzystać dwa różne modyfikatory do jednego klawisza, np. B, CTRL+B i ALT+B

Mic Switch uruchamia mikrofon wybranego radia, więc może być przypisany gdzieś drugorzędnie. Tak samo Speed Brake, który otwiera hamulce aerodynamiczne.

PINKY SWITCH – 3 pozycje – (niewidoczny na screenie) – steruje oświetleniem
LEFT THROTTLE BUTTON – LAAP – autopilot przy niskich wysokościach
SLEW CONTROL – oś lub 4 pozycje – płynne sterowanie kursorem na ekranach
COOLIE SWITCH (COOLIE HAT) – 4 pozycje – obsługa monitorów MFCD

Z przodu przepustnicy, pod palcami lewej ręki najważniejszy punkt to SLEW CONTROL – mini joystick służący do operowania obiektywem kamery TGP, Mavericków lub kursora sensorów. W przypadku braku osi mini-joya/gałki muszą to być cztery sąsiadujące ze sobą klawisze, np. „średnik, przecinek, kropka, nawias”. Bardzo istotny jest także COOLIE SWITCH pozwalający przełączać obraz na monitorach lub aktywować je do manipulacji kursorem. Drugorzędne znaczenie ma Left Button i Pinky Switch do świateł (Pinky to mały palec po angielsku i przełącznik ten znajduje się właśnie przy małym palcu lewej ręki).

Podsumowując, oprócz znanych z F-16C i F/A-18C przycisków DMS i TMS, w A-10C trzeba jeszcze wbić sobie do głowy oraz pamięci mięśniowej palców:
BOAT, CHINA i COOLIE, a więc „łódkę”, „Chiny” i „robola” 😉

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *